W okresie wiosennym dochodzi do istotnego wzrostu ekspozycji psów na alergeny środowiskowe, co wiąże się ze zwiększonym stężeniem pyłków roślin, w tym traw, drzew, krzewów. U wielu pacjentów skutkuje to nasileniem objawów alergii sezonowej.
Powodem jest nadmierna, nieprawidłowa odpowiedź układu odpornościowego na powszechnie występujące alergeny środowiskowe. W wyniku kontaktu z alergenem dochodzi do aktywacji mechanizmów immunologicznych, w tym produkcji immunoglobulin klasy IgE oraz uwalniania mediatorów zapalnych, takich jak histamina, leukotrieny i cytokiny prozapalne.
Skutkiem tych procesów jest rozwój reakcji zapalnej, u psów najczęściej zlokalizowanej w obrębie skóry.
W odróżnieniu od ludzi, u których objawy alergii sezonowej często manifestują się ze strony układu oddechowego, u psów dominują objawy dermatologiczne, co wynika ze specyfiki bariery skórnej oraz mechanizmów immunologicznych charakterystycznych dla tego gatunku.
Do najczęściej obserwowanych objawów klinicznych należą:
- intensywny świąd, prowadzący do uporczywego drapania, lizania oraz gryzienia skóry, szczególnie w obrębie łap, pyska i małżowin usznych,
- rumień oraz stan zapalny skóry, zwłaszcza w okolicach brzucha, pachwin i przestrzeni międzypalcowych,
- przerzedzenie okrywy włosowej lub ogniska wyłysień,
- obecność zmian pierwotnych i wtórnych, takich jak grudki, krosty, nadżerki czy przeczosy,
- nawracające zapalenie zewnętrznego przewodu słuchowego, często o charakterze przewlekłym.
- Nadmierne łzawienie i zapalenie spojówek
Objawy te mogą być mylone z innymi jednostkami chorobowymi, takimi jak infekcje bakteryjne (np. powierzchowna piodermia), zakażenia drożdżakowe (Malassezia spp.) czy inwazje pasożytnicze. Z tego względu kluczowe znaczenie ma prawidłowa diagnostyka różnicowa.
Rozpoznanie alergii sezonowej opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu klinicznym oraz wykluczeniu innych przyczyn świądu. W wielu przypadkach wskazane jest wykonanie specjalistycznych testów alergicznych, takich jak testy śródskórne lub badania serologiczne w kierunku swoistych IgE, które umożliwiają identyfikację alergenów odpowiedzialnych za objawy.
Postępowanie terapeutyczne uzależnione jest od stopnia nasilenia objawów. W leczeniu stosuje się leki przeciwhistaminowe, glikokortykosteroidy (szczególnie w okresach zaostrzeń), a także nowoczesne terapie immunomodulujące. W przypadkach potwierdzonej alergii możliwe jest wdrożenie swoistej immunoterapii alergenowej (odczulania), stanowiącej leczenie przyczynowe.
Istotnym elementem terapii jest również wsparcie bariery skórnej poprzez stosowanie preparatów dermatologicznych, dodatki wspierające odporności oraz suplementację niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (omega-3 i omega-6), które wykazują działanie przeciwzapalne i wspomagają regenerację naskórka.
W profilaktyce zaleca się:
- regularne oczyszczanie skóry i sierści z alergenów środowiskowych,
- kontrolę stanu skóry i przewodów słuchowych,
- wspieranie układu odpornościowego poprzez odpowiednio dobraną dietę i suplementację.
Alergia sezonowa ma charakter przewlekły i nawrotowy, dlatego kluczowe znaczenie ma systematyczna obserwacja pacjenta oraz szybkie reagowanie na pierwsze objawy.
Wczesna diagnoza i właściwe leczenie pozwalają skutecznie ograniczyć nasilenie objawów oraz znacząco poprawić komfort życia zwierzęcia.
W przypadku zaobserwowania niepokojących symptomów zaleca się konsultację z lekarzem weterynarii w celu wdrożenia odpowiedniego postępowania diagnostycznego i terapeutycznego.
lek. wet. Marta Parzych-Paluszewska