Koprofagia u psów, czyli zjadanie kału, jest zachowaniem opisywanym zarówno w literaturze weterynaryjnej, jak i behawioralnej. 

Choć dla opiekunów bywa ono niepokojące i odrzucające, w medycynie weterynaryjnej traktuje się je jako objaw o złożonej etiologii, a nie jako odrębną chorobę.

Z punktu widzenia klinicznego koprofagia może mieć przyczyny pierwotne (biologiczne) i wtórne (behawioralne lub środowiskowe). 

U części psów zachowanie to może być związane z zaburzeniami przewodu pokarmowego i niedoborami żywieniowymi, choć ten związek nie jest jednoznaczny. 

Sugerowano, że psy mogą kompensować niedobory enzymów trawiennych, witamin z grupy B lub mikroelementów, jednak współczesne badania wskazują, że w większości przypadków psy na pełnoporcjowej karmie nie wykazują realnych deficytów żywieniowych. 

Mimo to, w praktyce klinicznej nadal zaleca się wykluczenie chorób takich jak zespół złego wchłaniania, pasożyty jelitowe czy przewlekłe biegunki, które mogą zwiększać apetyt na kał poprzez niedostateczne trawienie i obecność niestrawionych resztek.

W literaturze behawioralnej koprofagia jest najczęściej interpretowana jako zachowanie samoutrwalające się poprzez wzmocnienie. U wielu psów zjadanie kału może być nagradzające sensorycznie (zapach, smak), szczególnie w przypadku świeżych odchodów. 

Opisywane są również mechanizmy związane z uczeniem się i środowiskiem wczesnego rozwoju. Suki karmiące szczenięta naturalnie zjadają ich odchody, co ma znaczenie higieniczne w gnieździe; zachowanie to może być naśladowane przez młode psy lub utrwalone jako reakcja na zapach kału w otoczeniu. 

Istotną rolę odgrywa także stres, nuda, brak stymulacji oraz niewystarczająca liczba zachowań zastępczych (np. eksploracyjnych).

Badania behawioralne wskazują również na komponent kompulsyjny u części osobników. W takich przypadkach koprofagia może być elementem zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych, szczególnie jeśli występuje często, jest trudna do przerwania i pojawia się niezależnie od warunków środowiskowych. 

W literaturze opisuje się także korelacje z karaniem psa za defekację w domu, zwierzę może wtedy „ukrywać dowody”, co prowadzi do utrwalenia zachowania.

Diagnostyka w podejściu weterynaryjnym zawsze powinna być wieloetapowa. Obejmuje wywiad żywieniowy, ocenę stanu ogólnego, badania kału oraz ewentualnie diagnostykę chorób przewodu pokarmowego. Dopiero po wykluczeniu przyczyn somatycznych rozważa się pierwotnie behawioralny charakter problemu.

Postępowanie terapeutyczne, opiera się przede wszystkim na modyfikacji środowiska i zachowania. Kluczowe jest szybkie usuwanie kału z otoczenia psa, ograniczenie dostępu do odchodów oraz zwiększenie aktywności fizycznej i umysłowej. 

Stosuje się również treningi oparte na wzmocnieniu pozytywnym, uczące rezygnacji z kału i przekierowania uwagi na inne bodźce. W niektórych przypadkach rozważa się suplementację, jednak ich skuteczność jest zmienna i nie stanowią one podstawy terapii.

Podsumowując, koprofagia u psów jest zjawiskiem wieloczynnikowym, w którym nakładają się aspekty biologiczne, środowiskowe i behawioralne. 

Współczesna literatura weterynaryjna podkreśla, że najczęściej nie jest ona skutkiem niedoborów pokarmowych, lecz zachowaniem utrwalonym przez uczenie się, warunki środowiskowe i indywidualne predyspozycje psa. 

Skuteczne postępowanie wymaga więc podejścia łączącego diagnostykę medyczną i terapię behawioralną.